VỀ THĂM ĐỀN MẪU ĐỢI – DẤU ẤN LỊCH SỬ HÀO HÙNG VÀ NÉT ĐẸP TÂM LINH TRÊN ĐẤT QUỲNH AN
Nằm giữa vùng quê yên bình, khu di tích lịch sử - văn hóa cấp Tỉnh Đền Mẫu Đợi (hay còn gọi là Đền Đợi) tại thôn Dụ Đại, xã Đông Hải, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình cũ, nay thuộc thôn Dụ Đại, xã Quỳnh An, tỉnh Hưng Yên đang ngày càng khang trang, tố hảo, trở thành điểm tựa tâm linh và niềm tự hào lớn lao của nhân dân địa phương.
Theo tương truyền, câu chuyện về Đền Đợi gắn liền với thời kỳ lịch sử hào hùng từ thế kỷ thứ III trước công nguyên, khi tướng bộ lạc Tây Vu là Thục Chế sai con trai Thục Phán sang cướp nước Văn Lang. Trước tình thế đó, Vua Hùng đã triệu gọi ba anh em thánh Tản (Nguyễn Tuấn, Nguyễn Hiền, Nguyễn Quý) vào triều để hiến kế sách đánh đuổi giặc ngoại xâm.
Nguyễn Quý được phong chức Tả đô đốc, có nhiệm vụ chặn giặc ở cửa Hải khẩu Thần Phù. Trên đường hành quân từ kinh thành về tới trang Dụ Đại (nay là thôn Dụ Đại, xã Đông Hải), ngài cho quân dừng chân nghỉ ngơi. Nhận thấy vùng đất này màu mỡ, cây cối tốt tươi, mang thế long chầu hổ phục, ngài liền truyền cho quân lính và nhân dân lập đền thờ thánh Mẫu ngay trước lúc ra trận. Lời khấn nguyện của ngài: “Mẹ hãy Đợi con thắng trận trở về” đã trở thành nguồn gốc cho cái tên Đền Mẫu Đợi thiêng liêng lưu truyền đến tận ngày nay.
Khu di tích lịch sử văn hóa Đền Đợi hiện có tổng diện tích rộng lớn lên tới 5.398 m2. Riêng ngôi đền chính chiếm 583.57 m2 và được thiết kế chia làm 3 tòa uy nghi từ trong ra ngoài:
- Tòa đệ tam (cung cấm): Gồm 3 gian, là nơi thờ tự thánh bà Ma Thị Cao Sơn và tam tòa thánh mẫu.
- Tòa đệ nhị (trung từ): Gồm 5 gian, chính cung thờ ba vị thánh Tản. Hai cung bên cạnh là nơi thờ Phụ, Mẫu thánh Tản, Hoàng Hậu Mị Nương và công chúa La Bình.
- Tòa đệ nhất (Đại bái - Tứ phủ công đồng): Có quy mô 7 gian, thờ Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu, Ngũ vị tôn Quan, tam vị quan hoàng (Hoàng Bơ, Hoàng Bẩy, Hoàng Mười). Các cung tiếp theo thờ Đức thánh Trần, chúa sơn lâm sơn trang, thánh Cô và thánh Cậu.
Không chỉ có kiến trúc độc đáo, Đền Mẫu Đợi còn là nơi bảo tồn những giá trị văn hóa vô giá khi lưu giữ được 7 sắc phong của các triều đại. Đặc biệt, đền còn lưu truyền những bài thuốc chữa bệnh cứu người vô cùng độc đắc, có giá trị to lớn cho đến tận hôm nay.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, sự tàn phá của chiến tranh và phong hóa thời tiết, ngôi đền đã có giai đoạn xuống cấp nghiêm trọng (đến những năm 2015 – 2020). Tuy nhiên, với sự nhất trí của Ban khánh tiết, Ban quản lý và nhân dân 3 thôn làng Dụ Đại, chính quyền các cấp đã cho phép tu bổ, tôn tạo lại di tích vào năm 2020.
Nhờ sự chung tay của cộng đồng, các nhà hảo tâm và con em xa quê, di tích đã được "thay áo mới":
- Tháng 3/2022: Cô đồng Hạ Khánh Linh (Hà Nội) công đức tu bổ tòa cung cấm (70.68 m2), sử dụng gỗ lim, mái lợp ngói mũi, trang trí hoa văn trạm trổ sắc nét và sơn son dát vàng uy nghi.
- Năm 2023 - 2024: Luật sư Lê Thị Thu Thủy (Hà Nội) phát tâm công đức tu bổ hai tòa đệ nhất và đệ nhị (512,89 m2) với tổng kinh phí xây dựng hơn 13,1 tỷ đồng. Công trình được khởi công vào tháng 6/2023 và chính thức cắt băng khánh thành vào ngày 14/4/2024 (tức 6/3 Giáp Thìn) trong niềm hân hoan của toàn thể nhân dân.
- Các công trình phụ trợ: Sân đền rộng 700 m2, nhà khách, phòng thờ Bác, phòng trang điểm, nhà thủ nhang cũng cơ bản hoàn thiện.
- Giai đoạn 2024 - 2025: Đến cuối năm 2024, một nhà giải vũ 7 gian phía đông do thanh đồng Lê Thu Thủy tài trợ (3,1 tỷ đồng) đã thi công xong. Gần đây nhất, vào tháng 3/2025, cô đồng Hạ Khánh Linh tiếp tục tài trợ 130 triệu đồng để đổ bê tông đoạn đường vào đền.
Đền Mẫu Đợi là minh chứng rõ nét cho đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Trong thời gian tới, Ban quản lý và Ban khánh tiết đền vẫn rất mong tiếp tục nhận được sự đồng tâm công đức của du khách thập phương để hoàn thiện nốt các hạng mục như tường bao, giếng nước và cổng đền, đưa khu di tích ngày càng khang trang, rực rỡ hơn.
